Sanghwang tussen Korea en China
Sanghwang in Korea en Sang Huang in China lijken twee woorden voor dezelfde traditie. Ze zijn taalkundig verwant en verwijzen naar een groep gewaardeerde harde houtzwammen, maar hun historische en moderne gebruik zijn niet volledig identiek. Landbouw, regionale verzameling, kweektechnologie en wetenschappelijke soortnamen ontwikkelden zich in beide landen op eigen wijze. Daardoor kan een Koreaanse publicatie over sanghwang een andere biologische stam onderzoeken dan een Chinese studie over sanghuang. Om de verbinding te begrijpen moeten we onderscheid maken tussen gedeelde schriftcultuur, lokale praktijken en de moderne wetenschap die verschillende soorten binnen het geslacht Sanghuangporus herkent.
Een term die grenzen overstak
De Chinese karakters 桑黄 verwijzen naar moerbei en geel. In Korea werd een verwante naam ingeburgerd, meestal geschreven als 상황 in hangul en vaak als sanghwang geromaniseerd. Dat zulke namen op elkaar lijken, toont een gedeelde traditie van termen en kennisuitwisseling in Oost-Azië. Het maakt de hedendaagse categorieën niet automatisch biologisch gelijk. Net als bij andere natuurproducten kon een traditionele naam verwijzen naar vorm, kleur, gebruik en vermeende herkomst. Schriftelijk gedeelde kennis werd lokaal geïnterpreteerd, toegepast en uitgebreid. Voor historisch onderzoek is daarom de oorspronkelijke taal van iedere bron belangrijk: een naam uit een Chinese compilatie en een woord op een Koreaans kweeketiket kunnen verwant zijn, maar dienen niet zonder toelichting als onderling verwisselbaar bewijs.
Houtzwammen in verschillende landschappen
De boomsoorten en habitats waarin houtzwammen voorkomen verschillen tussen regio's. Een oude of beschadigde loofboom in een Chinees cultuurlandschap biedt andere omstandigheden dan een bosboom of kweeksubstraat in Korea. Daarbij is de aanwezigheid van een hard, donker vruchtlichaam geen sluitende determinatie. Soorten binnen de familie Hymenochaetaceae delen uiterlijke kenmerken, terwijl gastheerkeuze en microscopie belangrijke aanvullende aanwijzingen kunnen leveren. Een onderzoek naar 'sanghwang uit Korea' moet dus vragen waar het materiaal werd gevonden, op welke boom het groeide en hoe de onderzoeker de schimmel identificeerde. Het land van herkomst alleen identificeert geen soort; ook binnen één land kunnen meerdere verwante taxa voorkomen.
De Koreaanse kweektraditie en onderzoekers
Koreaanse onderzoeksinstituten en telers ontwikkelden interesse in de teelt van houtzwammen die als sanghwang werden verkocht. Daarmee ontstond een overgang van incidenteel verzameld materiaal naar bewaarde kweekstammen en gecontroleerde teelt. Die overgang heeft de wetenschap geholpen, omdat een stamnummer kan verwijzen naar een organisme dat opnieuw onderzocht kan worden. Tegelijk bleef oude naamgeving lang bestaan in handelsmateriaal en wetenschappelijke publicaties. Namen als Phellinus linteus kwamen veel voor, ook wanneer het onderzochte materiaal mogelijk tot andere soorten hoorde. Een kweekmethode die uitstekende vruchtlichamen oplevert, lost het determinatieprobleem niet vanzelf op. Pas wanneer de genetische identiteit van de uitgangsstam betrouwbaar is vastgesteld, kan een experiment duidelijk aan een bepaalde soort worden gekoppeld.
De studie uit 2016 veranderde het gesprek
In 2016 onderzochten Koreaanse wetenschappers 74 stammen uit de groep die lange tijd als Phellinus linteus of verwanten werd opgevat. Met ITS-DNA-sequenties toetsten zij de identiteit van de onderzochte kweekstammen. Ouderlijk materiaal van verschillende geregistreerde Koreaanse variëteiten bleek te groeperen bij Sanghuangporus sanghuang. De studie is belangrijk omdat zij laat zien dat een algemeen gebruikte wetenschappelijke naam bij commerciële stammen moest worden herzien. Dat betekent niet dat alle Koreaanse sanghwang één soort is. De conclusie hoort bij de onderzochte reeks en de gebruikte methoden. Bij andere stammen, nieuwe collecties en andere DNA-markers kan een aanvullende analyse nodig zijn. Voor historisch vergelijkingswerk is vooral het principiële inzicht waardevol: een bekende handelsnaam is geen vervanging voor taxonomische verificatie.
Koreaanse revisie van 2025
Een latere Koreaanse studie, verschenen in het Journal of Mushrooms in 2025, combineerde morfologische, ecologische en moleculaire gegevens. De onderzoekers analyseerden bewaarde herbariumexemplaren en kweekstammen met de markers ITS, nLSU, RPB2 en TEF1. Zij rapporteerden een diversiteit aan Sanghuangporus-soorten in Korea, waaronder S. baumii, S. sanghuang en S. vaninii, naast andere taxa. Voor een historisch verhaal betekent dit dat geografische afkomst en een lokale volksnaam de echte soortenrijkdom kunnen maskeren. De moderne revisie geeft ook aanknopingspunten om oudere Koreaanse studies opnieuw te lezen, vooral wanneer materiaal bewaard bleef. Waar geen vouchers of culturen beschikbaar zijn, moet onzekerheid worden erkend in plaats van achteraf een nieuwe soortnaam te verzinnen.
Handelsnamen reizen sneller dan taxonomie
Wanneer producten in verschillende landen worden aangeboden, worden woorden vaak aangepast aan de doelgroep. Chinese sanghuang kan in een buitenlandse winkel sanghwang heten, of andersom. Tegelijk kan op het etiket een oudere Latijnse naam blijven staan omdat die bekend is in de markt. Daardoor bestaan soms verschillende labels voor dezelfde soort en hetzelfde label voor verschillende soorten. De oplossing is niet één verplichte volksnaam, maar controleerbare identificatie. Een producent kan de geldige wetenschappelijke naam, de oude synoniemen, stamidentiteit, productiedatum en het gebruikte schimmeldeel vermelden. Consumenten en onderzoekers kunnen zo verbanden leggen zonder blind op geografische of commerciële woordkeuze te vertrouwen.
Traditionele praktijken zijn geen klinische proef
In beide landen kent Sang Huang een geschiedenis van traditioneel gebruik en onderzoek naar mogelijke biologische activiteit. Moderne reviews bespreken onder meer polysachariden en laboratoriumresultaten. Die literatuur is divers: kweekstammen, extracten en experimentele modellen kunnen uiteenlopen. Het zou onjuist zijn de bekendheid van de naam in Korea of China te gebruiken als bewijs dat een bepaald product een ziekte behandelt. Traditionele geschriften documenteren opvattingen en gebruik; proefopzetten onderzoeken specifieke meetbare effecten; klinisch bewijs vereist zorgvuldig uitgevoerde studies bij mensen. Ook verschillen tussen nationale regelgeving moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Een internationale naam kan culturele overeenkomsten tonen zonder dat daarmee de werkzaamheid, kwaliteit of toelatingsstatus van een product vastligt.
Een zorgvuldig grensoverschrijdend verhaal
De geschiedenis van Sanghwang tussen Korea en China is het meest overtuigend als geen enkel land de volledige identiteit van de traditie krijgt toegeschreven. De woorden en bepaalde kennisstromen zijn verwant, maar praktijken, kweekstammen en taxonomische studies hebben eigen contexten. Beschrijf bij elke bron de taal, datum, instelling, gebruikte naam en biologische onderbouwing. Laat bijvoorbeeld zien hoe een oud Koreaans onderzoek onder Phellinus linteus later door DNA-studies anders werd geïnterpreteerd, zonder te doen alsof de oorspronkelijke onderzoekers over die latere gegevens beschikten. Zo wordt de gedeelde Oost-Aziatische geschiedenis zichtbaar én behoudt elk afzonderlijk wetenschappelijk resultaat zijn juiste reikwijdte.
Bronnen en verdere lectuur
'Species identity of Phellinus linteus (sanghuang) extensively used as a medicinal mushroom in Korea', Journal of Microbiology (2016), PMID 27033204; Lim, Cho, Kim, Im en Woo, 'Taxonomic study of genus Sanghuangporus in Korea', Journal of Mushrooms 23 (2025), 63–77, DOI 10.14480/JM.2025.23.2.63; Chen et al., Fitoterapia 113 (2016); NCBI Taxonomy, S. baumii, S. vaninii en S. sanghuang; 'Research Progress of Bioactive Components in Sanghuangporus spp.', Molecules (2024).