Waarom gebruiken producenten soms ethanol bij Chaga?
Waarom wordt bij sommige Chaga-extracten ethanol gebruikt terwijl andere fabrikanten water kiezen? Het antwoord heeft vooral met oplosbaarheid en het doel van de verwerking te maken. Niet alle natuurlijke verbindingen gaan even gemakkelijk over in water. Een ethanolhoudend mengsel kan andere componenten uit het materiaal halen. Dat maakt de methode interessant voor bepaalde chemische analyses, maar zegt op zichzelf niets over de werkzaamheid of de kwaliteit van een voedingsproduct.
Verschillende oplosmiddelen, verschillende fracties
Water is een sterk polair oplosmiddel. Het wordt vaak ingezet voor bepaalde wateroplosbare polysacharidefracties. Ethanol kan, afhankelijk van de concentratie en de combinatie met water, ook minder polaire verbindingen uit schimmelmateriaal overbrengen. Het oplosmiddel is dus geen detail dat pas aan het einde van het productieproces van belang wordt. Het beïnvloedt welke stoffen in het extract terechtkomen en welke in de vaste grondstof achterblijven.
Bij hydroalcoholische extractie wordt ethanol met water gemengd. Een oplossing met bijvoorbeeld 30 procent ethanol heeft andere eigenschappen dan vrijwel zuivere ethanol. De extractieopbrengst kan daardoor niet worden vergeleken zonder de gebruikte concentratie, temperatuur, tijd en analysemethode te kennen.
Welke componenten zijn bij Chaga onderzocht?
In wetenschappelijke studies naar Inonotus obliquus worden onder meer lanostaanachtige triterpenoïden en sterolen onderzocht. Daarbij komen namen voor zoals inotodiol, lanosterol, trametenolzuur en betuline. Deze termen beschrijven moleculen en zijn geen bewijs van medische eigenschappen van een extract.
Een studie over de zuivering van inotodiol beschreef een concrete laboratoriumprocedure waarbij gedroogd Chaga-poeder met voedselgeschikte ethanol werd behandeld en de verkregen fracties verder analytisch werden gescheiden. Dat was een chemisch onderzoek, geen gebruiksadvies voor de consument. Andere onderzoekers gebruikten superkritische kooldioxide om triterpenoïden uit natuurlijke Chaga-aangroei te isoleren en zagen andere relatieve verhoudingen van verbindingen dan bij eerder beschreven ethanolextracties.
Waarom verschillen resultaten zo sterk?
Het chemische profiel wordt beïnvloed door de grondstof, het stadium van de schimmel, de verhouding tussen schimmel- en houtweefsel, het oplosmiddel en de nabewerking. Een methanol- of chloroformextract uit een wetenschappelijke studie is niet vanzelf geschikt als voedselingrediënt. Daarom moet je bij onderzoeksresultaten altijd onderscheiden tussen oplosmiddelen voor analytische isolatie en oplosmiddelen die onder de toepasselijke regels bij voedselproductie mogen worden gebruikt.
Zelfs binnen dezelfde stofklasse kan de concentratie verschillen. Een onderzoek naar veertien commerciële Chaga-monsters uit 2025 analyseerde zes karakteristieke verbindingen met superkritische extractie en chromatografie. Het onderzoek laat zien hoe identificatie en vergelijkbaarheid afhangen van gevalideerde meetmethoden, niet van een marketinglabel als ‘sterk extract’.
Wat gebeurt er na de ethanolextractie?
Een productieproces bestaat uit meerdere stappen: contact met het oplosmiddel, scheiding van de vaste rest, concentratie van de vloeibare fractie en eventueel droging. Daarbij moet worden bepaald welke oplosmiddelresten in het eindproduct aanwezig kunnen blijven. Het feit dat ethanol gebruikt is, betekent niet automatisch dat het eindproduct nog hetzelfde ethanolgehalte bevat. Omgekeerd is de mededeling ‘alcoholvrij’ zonder productmeting geen volledige technische onderbouwing.
Een productspecificatie kan daarom vermelden welk type extractie plaatsvond en welke residumeting is uitgevoerd. De geschiktheid van het eindproduct hangt ook af van de wettelijke indeling van het ingrediënt en andere voedselveiligheidseisen. Extractiemethoden maken een niet-toegelaten ingrediënt niet automatisch toegelaten.
Is een dubbele extractie altijd beter?
Bij een gecombineerde water- en ethanolprocedure kan een fabrikant andere fracties bijeenbrengen. Dat kan een breder chemisch profiel opleveren, maar de uitkomst hangt af van mengverhoudingen, verliezen tijdens verwerking en analyse. Meer soorten moleculen betekent niet vanzelf meer kwaliteit of beter klinisch bewijs. Voor sommige vraagstellingen kan een afzonderlijk, goed beschreven waterextract juist informatiever zijn.
De belangrijkste vragen bij het etiket
- Welke concentratie ethanol of ethanol-watermengsel is gebruikt?
- Welke stoffen zijn werkelijk in de uiteindelijke batch gemeten?
- Zijn resten van oplosmiddelen gecontroleerd volgens de toepasselijke normen?
- Gaat het om natuurlijke berkengroei of materiaal uit een kweekproces?
- Bevat het extract hulpstoffen of toegevoegde bestanddelen?
De reden om ethanol te gebruiken is dus technisch: het kan andere chemische fracties bereikbaar maken. Dat moet duidelijk worden gedocumenteerd voordat er conclusies over het product worden getrokken.
Bronnen en verder lezen
- Isolation, Physicochemical Characterization, and Biological Properties of Inotodiol from Chaga Mushroom (2023). PMCID PMC9952744.
- Supercritical CO2 Extraction of Triterpenoids from Chaga Sterile Conk of Inonotus obliquus (2022). PMCID PMC8955864.
- Supercritical fluid-based protocol for identification and quantitation of triterpenoids in commercial Inonotus obliquus samples (2025). PMID 40639128.